ضرورت پرداخت حداکثری و سریع سود مجامع برای بازگشت اعتماد به بورس

بهروز محبی نجم‌آبادی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با صنعت مالی، درباره ضرورت افزایش جذابیت بازار سرمایه و نقش شرکت‌های بورسی در تقویت اعتماد سهامداران اظهار کرد: بازار سرمایه زمانی می‌تواند به یکی از مسیرهای اصلی تأمین مالی اقتصاد و جذب سرمایه‌های خرد و کلان تبدیل شود که سرمایه‌گذار احساس کند حقوق مالکانه او به شکل شفاف، منظم و در زمان مناسب رعایت می‌شود. یکی از مهم‌ترین موضوعات در این زمینه، نحوه و زمان پرداخت سود شرکت‌ها پس از برگزاری مجامع است.

وی افزود: وقتی یک شرکت بورسی مجمع عمومی خود را برگزار می‌کند و میزان سود قابل تقسیم مشخص می‌شود، سهامدار باید بداند که در یک بازه زمانی مشخص و کوتاه به سود متعلق به خود دسترسی پیدا خواهد کرد. طولانی شدن فرآیند پرداخت سود می‌تواند بخشی از جذابیت سرمایه‌گذاری در سهام را کاهش دهد، به‌خصوص در شرایطی که سرمایه‌گذار گزینه‌های متعددی برای حفظ ارزش دارایی خود در اختیار دارد.

محبی نجم‌آبادی ادامه داد: بازار سرمایه برای توسعه نیازمند اعتماد است و اعتماد نیز صرفاً با شعار ایجاد نمی‌شود؛ بلکه باید در فرآیندهای عملی بازار از جمله شفافیت اطلاعات، پیش‌بینی‌پذیری، رعایت حقوق سهامداران و پرداخت به‌موقع سود خود را نشان دهد. بنابراین موضوع پرداخت سود مجامع باید به عنوان یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی عملکرد شرکت‌های بورسی مورد توجه قرار گیرد.

تخصیص حداکثری سود؛ عاملی برای جذابیت بورس

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه شرکت‌هایی که سودآوری مناسبی دارند باید نسبت به تخصیص مناسب سود به سهامداران اهتمام داشته باشند، تصریح کرد: اصل مهم این است که سود ایجادشده در شرکت‌ها به شکل شفاف و با رعایت الزامات قانونی میان سهامداران توزیع شود. البته شرکت‌ها برای توسعه فعالیت، اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری و تأمین سرمایه در گردش نیز به منابع نیاز دارند و نمی‌توان بدون توجه به نیازهای توسعه‌ای، تمام سود را تقسیم کرد.

وی گفت: بنابراین منظور از تخصیص حداکثری سود، تقسیم غیرکارشناسی منابع شرکت نیست؛ بلکه باید میان نیاز شرکت برای سرمایه‌گذاری و توسعه از یک سو و حقوق سهامداران از سوی دیگر تعادل برقرار شود. اگر شرکت از ظرفیت لازم برای تقسیم سود برخوردار است، نباید پرداخت سود سهامداران به شکل غیرضروری به تعویق بیفتد.

محبی نجم‌آبادی تأکید کرد: سهامدار زمانی به بازار سرمایه اعتماد بیشتری می‌کند که بداند مالک بخشی از یک بنگاه اقتصادی است و در صورت سودآوری آن بنگاه، از منافع اقتصادی متناسب با سهم خود برخوردار خواهد شد. این موضوع می‌تواند به تدریج فرهنگ سهامداری بلندمدت را در کشور تقویت کند.

وی افزود: یکی از مشکلاتی که در سال‌های گذشته در بازار سرمایه شاهد آن بوده‌ایم، کاهش اعتماد بخشی از مردم نسبت به این بازار است. برای بازسازی این اعتماد، مجموعه‌ای از اقدامات لازم است که پرداخت منظم و مناسب سود شرکت‌ها یکی از آنهاست. نمی‌توان انتظار داشت مردم سرمایه‌های خود را وارد بورس کنند، اما در مقابل، فرآیند بهره‌مندی آنها از سود شرکت‌ها طولانی و پیچیده باشد.

پرداخت سود مجامع باید به کمتر از یک ماه برسد

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در ادامه درباره ضرورت تسریع در پرداخت سود مجامع اظهار کرد: باید برای پرداخت سود سهامداران یک زمان‌بندی مشخص و قابل اتکا تعیین شود و شرکت‌ها و دستگاه‌های مرتبط نیز خود را ملزم به رعایت آن بدانند. معتقدم اگر زیرساخت‌های فنی و قانونی لازم فراهم شود، می‌توان زمان پرداخت سود مجامع را به کمتر از یک ماه کاهش داد.

وی ادامه داد: در شرایط فعلی، بخشی از سهامداران ممکن است مدت قابل توجهی پس از برگزاری مجمع برای دریافت سود خود منتظر بمانند. این وضعیت با هدف ایجاد یک بازار سرمایه کارآمد، شفاف و جذاب سازگار نیست. وقتی سود سهامدار قطعی شده است، باید فرآیند پرداخت نیز با سرعت انجام شود.

محبی نجم‌آبادی تصریح کرد: استفاده گسترده از سامانه‌های الکترونیکی و همچنین ظرفیت سامانه سجام می‌تواند این فرآیند را تسهیل کند. در واقع، نباید سهامدار برای دریافت سود خود با فرآیندهای اداری متعدد مواجه شود. اطلاعات حساب و هویت سهامدار باید از قبل در اختیار سامانه‌های مربوط قرار داشته باشد تا پس از تصویب سود در مجمع، پرداخت در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود.

وی گفت: کاهش زمان پرداخت سود از چند ماه یا بازه‌های طولانی‌تر به کمتر از یک ماه، علاوه بر اینکه حق سهامدار را سریع‌تر به او می‌رساند، پیام مثبتی درباره انضباط مالی شرکت‌ها و کارآمدی بازار سرمایه ارسال می‌کند. این موضوع در تصمیم سرمایه‌گذاران برای ماندن در بازار یا ورود سرمایه‌های جدید نیز مؤثر است.

محبی نجم‌آبادی افزود: باید میان شرکت‌های بورسی، سازمان بورس، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و سایر نهادهای مرتبط هماهنگی بیشتری ایجاد شود تا موانع موجود در مسیر پرداخت سود شناسایی و برطرف شود. اگر هدف این است که بورس به محل جذابی برای سرمایه‌گذاری تبدیل شود، باید از ظرفیت‌های موجود برای تسریع و ساده‌سازی این فرآیند استفاده کنیم.

بورس باید رقیب جدی بازارهای موازی باشد

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به رقابت بازار سرمایه با سایر بازارهای دارایی اظهار کرد: سرمایه‌گذار زمانی بورس را انتخاب می‌کند که بازدهی، شفافیت، نقدشوندگی و امنیت سرمایه‌گذاری در آن را مناسب ارزیابی کند. در شرایطی که بازارهای موازی مانند ارز، طلا، مسکن و سایر دارایی‌ها نیز برای جذب سرمایه رقابت می‌کنند، بازار سرمایه باید بتواند مزیت‌های خود را به شکل ملموس به سرمایه‌گذار نشان دهد.

وی افزود: یکی از این مزیت‌ها می‌تواند برخورداری منظم سهامداران از سود شرکت‌ها باشد. وقتی یک سرمایه‌گذار علاوه بر افزایش احتمالی ارزش سهام، بتواند سود نقدی خود را نیز در زمان مناسب دریافت کند، انگیزه بیشتری برای سرمایه‌گذاری بلندمدت خواهد داشت.

محبی نجم‌آبادی ادامه داد: البته جذابیت بورس صرفاً با افزایش سود نقدی ایجاد نمی‌شود و مجموعه‌ای از سیاست‌ها از جمله ثبات مقررات، پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد، حمایت از تولید، کاهش تصمیمات خلق‌الساعه و بهبود شفافیت شرکت‌ها ضروری است. اما پرداخت سود به‌موقع و منصفانه یکی از اقداماتی است که می‌تواند با هزینه نسبتاً پایین، اثر قابل توجهی بر اعتماد سهامداران داشته باشد.

وی تأکید کرد: شرکت‌های بورسی باید بدانند که سهامداران، مالکان واقعی این بنگاه‌ها هستند و حقوق آنها نباید در اولویت‌های بعدی قرار گیرد. هر اندازه حقوق سهامداران با سرعت، شفافیت و نظم بیشتری پرداخت شود، رابطه میان سرمایه‌گذار و شرکت نیز مستحکم‌تر خواهد شد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه بازار سرمایه می‌تواند نقش مهمی در تأمین مالی تولید ایفا کند، گفت: اگر منابع مردم به جای حرکت به سمت فعالیت‌های غیرمولد به سمت شرکت‌های تولیدی و بورسی هدایت شود، هم بازار سرمایه تقویت می‌شود و هم اقتصاد از سرمایه‌های سرگردان برای توسعه تولید استفاده خواهد کرد. برای تحقق این هدف، اعتماد عمومی یک ضرورت اساسی است.

تقویت اعتماد سهامداران با انضباط در پرداخت سود

محبی نجم‌آبادی در پایان با تأکید بر اینکه پرداخت سود باید به یک فرآیند منظم و قابل پیش‌بینی تبدیل شود، اظهار کرد: پیشنهاد من این است که موضوع کاهش زمان پرداخت سود مجامع به کمتر از یک ماه به‌صورت جدی در دستور کار سیاست‌گذار بازار سرمایه قرار گیرد. شرکت‌هایی که مجامع آنها برگزار شده و سود قابل تقسیم آنها مشخص شده است، باید در سریع‌ترین زمان ممکن نسبت به پرداخت سود اقدام کنند.

وی افزود: همچنین لازم است شرکت‌هایی که توانایی مالی و شرایط لازم برای تقسیم سود مناسب دارند، از ظرفیت قانونی موجود برای تخصیص حداکثری سود استفاده کنند. البته همان‌طور که اشاره کردم، این موضوع نباید به قیمت تضعیف توان توسعه‌ای شرکت تمام شود؛ بلکه باید میان منافع شرکت و حقوق سهامداران توازن ایجاد شود.

محبی نجم‌آبادی خاطرنشان کرد: بازار سرمایه برای اینکه دوباره به یک گزینه جدی برای سرمایه‌گذاری خانوارها و سرمایه‌گذاران تبدیل شود، نیازمند مجموعه‌ای از اصلاحات است. یکی از این اصلاحات، احترام عملی به حقوق سهامداران است و پرداخت سریع سود دقیقاً در همین چارچوب تعریف می‌شود.

وی گفت: اگر سهامدار بداند که پس از برگزاری مجمع، سود خود را در کمتر از یک ماه دریافت می‌کند و همچنین شرکت در صورت برخورداری از ظرفیت مالی، سود مناسبی را میان سهامداران تقسیم خواهد کرد، انگیزه ماندگاری سرمایه در بازار افزایش پیدا می‌کند. این مسئله در نهایت به تعمیق بازار سرمایه، افزایش مشارکت مردم و تقویت تأمین مالی تولید منجر خواهد شد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس تأکید کرد: باید کاری کنیم که سرمایه‌گذار احساس کند بورس یک بازار شفاف، قانونمند و قابل اتکاست. هر اقدامی که این اعتماد را تقویت کند، به نفع اقتصاد ملی است و تسریع در پرداخت سود مجامع و توجه به حقوق سهامداران می‌تواند یکی از گام‌های مهم در این مسیر باشد.