بررسی شرایط اقتصادی کشور؛ از سیاست‌های ارزی تا اصلاح نظام مصرف انرژی

صنعت مالی؛ در شرایط کنونی اقتصاد ایران، تقابل میان مقتضیات زیست‌بوم اقتصادی و تصمیمات کلان مدیریتی، موضوعی است که نیازمند تبیین و واکاوی دقیق است.

چالش‌های ارزی، رکود حاکم بر بازار و سیاست‌های آتی حوزه انرژی، از جمله دغدغه‌های اصلی کارشناسان و تصمیم‌گیران کشور محسوب می‌شود.

خبرنگار صنعت مالی در گفت‌وگوی تفصیلی با سیدمصطفی موسوی‌نژاد کارشناس اقتصادی پیرامون راهکارهای برون‌رفت از این چالش‌ها و چشم‌انداز سیاست‌گذاری‌های اقتصادی دولت به بحث و تبادل‌نظر پرداخته است.

پیشنهادی برای سیاست ارزی کشور به دولت

صنعت مالی: جناب آقای موسوی‌نژاد، به‌عنوان سؤال نخست تحلیل حضرتعالی از عملکرد اقتصادی دولت چیست و با توجه به وضعیت فعلی نظام ارزی کشور و محدودیت‌های ناشی از شرایط خاص کشور، آیا تک‌نرخی کردن ارز را سیاستی امکان‌پذیر می‌دانید؟

موسوی‌نژاد: عمده مشکل کشور ما در شرایط فعلی، برمی‌گردد به داستان نرخ ارز و سیستم ارزی کشور. بله، با توجه به سیاست ارزی که دولت در پیش گرفته، به‌خصوص در شرایط جنگی، امکان تک‌نرخی کردن ارز برای شرایط جنگی وجود ندارد و موجب تلاطم در سفره مردم می‌شود، از سوی دیگر، سپردن بازار و عرضه و تعادل را برای کشوری که صادرات خیلی قوی ندارد؛ یعنی تراز تجاری آن‌چنان مثبتی ندارد، موجب می‌شود که تقاضا آنچنان زیاد باشد که عرضه پاسخگوی آن تقاضا نباشد و دچار جهش‌های نرخ ارز باشیم.

صنعت مالی: در کنار نوسانات ارزی، موضوع رکود حاکم بر فضای کسب‌وکار نیز نگرانی‌های زیادی ایجاد کرده است. به نظر شما ریشه‌های اصلی این رکود چیست و چه راهکاری برای احیای قدرت خرید مردم پیشنهاد می‌دهید؟

موسوی‌نژاد: نکته این است که در شرایط فعلی بازار ما دچار یک رکود قابل‌توجه است. یعنی شما حوزه‌های مختلف را که نگاه می‌کنید، ما با رکود مواجهیم و عمده علت آن هم افت قدرت خرید مردم است.

ما باید به هر ترتیبی شده قدرت خرید مردم را بهبود بدهیم تا بتوانند مردم خرید بکنند؛ حالا بخرند، خدمات بگیرند و اقتصاد را از رکود در بیاورند.

اگر این شرایط فعلی ادامه پیدا کند، بسیاری از مشاغل، بسیاری از تولیدی‌ها و بسیاری از خدماتی‌های ما با تعطیلی مواجه خواهند شد و این شرایط در واقع بازار را بدتر به هم خواهد ریخت.

فردا اگر تصمیم دیرتر بگیرید و قدرت خرید مردم را بعدها با یک فاصله بیشتر جبران کنید، دیگر شاید آن تولیدی یا آن خدماتی وجود نداشته باشد که کسی بتواند آن تقاضا را پاسخ بدهد.

قبل از اینکه دیر شود، باید قدرت خرید مردم را جبران کرد. حال قدرت خرید مردم یا با افزایش حقوق جبران می‌شود یا با یارانه‌ای که دارید می‌گویید؛ این یارانه نقدی که قول داده بودید افزایش متناسب با تورم و افزایش نرخ ارز ندادیم، از این طریق باید بتوانید قدرت خرید مردم را جبران کنید، درغیراینصورت وقتی مردم قدرت خرید نداشته باشند، قاعدتاً تولیدی‌های ما تا در آینده نه چندان دور با مشکلات جدی مواجه خواهند شد و این دو تا مشکل، مشکل عمده کشور، است؛ موضوع دوم هم جبران قدرت خرید مردم است.

دولت باید برنامه 10 ساله برای مدیریت بنزین داشته باشد 

صنعت مالی: در حوزه انرژی، زمزمه‌هایی مبنی بر افزایش قیمت بنزین به گوش می‌رسد. با توجه به تبعات اجتماعی احتمالی، آیا شما مسیرهای جایگزین را برای مدیریت مصرف پیشنهاد می‌کنید؟

موسوی‌نژاد: ببینید. معتقدم که باید دولت در حوزه بنزین یک طرح بلندمدت ۵ تا ۱۰ ساله برنامه‌ریزی کند که ابعاد مختلف را در بر بگیرد و این را کامل برای مردم هم تشریح کند، یعنی عنوان کند که افزایش قیمت داریم و به صورت معقول، پلکانی و آرام به قیمت تمام‌شده که امروز حدود ۱۷ هزار تومان است، رسیدیم و به‌صورت پنج‌ساله سایر اقدامات غیرقیمتی را در کنار آن حتماً انجام بدهیم؛ فقط باید کم‌مصرف وارد شود، از سوی دیگر خودروهای خود را به‌صورت کم‌مصرف تولید کنیم، یعنی موتورهای خودروهای تولیدی داخل کشور را آن‌ها را ارتقای فناوری دهیم و دولت زوی این موضوع تمرکز کند.

ازسوی دیگر با گران کردن قیمت بنزین مجبوریم مردم را به سمت استفاده از حمل و نقل عمومی سوق دهیم؛ یعنی توسعه متروها و اتوبوس‌ها، یعنی اتوبوس‌های برقی، البته این کار خوبی است و استفاده از خودروهای عمومی باید بالاجبار برقی یا دوگانه‌سوز باشند که اگر افزایش قیمت هم بدهید، به‌عنوان طرح جایگزین افزایش قیمت بنزین روی اقشار ضعیف جامعه نباید فشار وارد کند.

فکر می‌کنم که افزایش قیمت بنزین خیلی معقولانه نیست و ما یک برنامه بلندمدت پنج‌ یا 10 ساله نیاز داریم که تصور می‌کنم شیوه مدبرانه‌تری باشد.

گفت‌و‌گو از حسین بوذری