جزییات دقیق نرخ بلیط اتوبوسهای اربعین؛ عرضه و تقاضا یا قیمتگذاری دستوری؟
هر ساله در ایام اربعین، میلیونها زائر راهی مرزهای غربی کشور میشوند و تقاضا برای سفر با اتوبوس بهشدت افزایش مییابد. اما آیا افزایش نرخ بلیط اتوبوس اربعین صرفاً ناشی از کمبود ناوگان است یا عوامل دیگری نیز در آن نقش دارند؟
به گزارش صنعت مالی، همزمان با آغاز پیشفروش بلیط اتوبوسهای ویژه اربعین از ۲۶ تیرماه ۱۴۰۵، موضوع نرخ کرایه این سفرها به یکی از پربسامدترین دغدغههای زائران تبدیل شده است.
رسانه صنعت مالی نیز با انجام یک تحقیق از رصد تعرفههای اعلامی سازمان راهداری و حملونقل جادهای و واکاوی ابعاد پنهان اقتصاد حملونقل، گزارش پیشرو را تهیه کرده است.
نرخهای مصوب سازمان راهداری؛ چارچوب رسمی قیمتگذاری بلیت اربعین
بر اساس ابلاغیه رسمی سازمان راهداری و حملونقل جادهای و اعلام احمدرضا عامری، مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای مسافربری، نرخ کرایه بلیط اتوبوسهای ویژه اربعین برای مسیرهای منتهی به مرزهای غربی کشور بهصورت مصوب و یکسان برای تمامی شرکتهای مسافربری تعیین شده است.
مسیر تهران – مهران (مرز استان ایلام):
- اتوبوسهای ۴۴ نفره: یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان
- اتوبوسهای ۳۲ نفره: یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان
- اتوبوسهای ۲۵ تا ۲۷ نفره (ویآیپی): ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان
مسیر تهران – شلمچه (مرز استان خوزستان):
- اتوبوسهای ۴۴ نفره: یک میلیون و ۳۵۰ هزار تومان
- اتوبوسهای ۳۲ نفره: یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان
- اتوبوسهای ۲۵ تا ۲۷ نفره: ۲ میلیون و ۳۵۰ هزار تومان
مسیر تهران – خسروی (مرز استان کرمانشاه):
- اتوبوسهای ۴۴ نفره: یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان
- اتوبوسهای ۳۲ نفره: یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان
- اتوبوسهای ۲۵ تا ۲۷ نفره: یک میلیون و ۹۵۰ هزار تومان
عامری همچنین از تعیین نرخ بلیط اتوبوس در مسیر تهران – کربلا به مبلغ چهار میلیون و ۲۰۰ هزار تومان خبر داده است.
بررسی توجیه اقتصادی نرخها؛ هزینههای پنهان یک سفر اربعین
پرسش کلیدی اینجاست که دلایل افزایش محسوس نرخها نسبت به ایام عادی چیست؟ واکاوی این موضوع، ابعاد جالبی از اقتصاد حملونقل جادهای در ایام پیک سفر را آشکار میسازد.
1- یکسرخالی بودن ناوگان؛ مهمترین عامل افزایش قیمت: عامری صراحتاً اعلام کرده است که نرخهای اعلامشده ویژه ایام اربعین است و پس از آن، نرخها به حالت عادی بازمیگردد. دلیل اصلی این افزایش، یکسرخالی بودن اتوبوسها در سفرهای اربعین است.
به این معنا که اتوبوسها مسافران را تا مرز میبرند و معمولاً بدون مسافر بازمیگردند. این پدیده، هزینههای سوخت، استهلاک و دستمزد راننده را برای شرکتهای مسافربری دوچندان میکند.
2- هزینه سوخت؛ سهمیه تشویقی و تنخواه: یکی از مهمترین اقلام هزینهای در سفرهای اربعین، تأمین سوخت است. بر اساس دستورالعمل سوخت رسانی ویژه اربعین ۱۴۰۵ که شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی به مناطق عملیاتی کشور ابلاغ کرده است، حدود ۲ هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس درونشهری برای جابهجایی زائران به پایانههای مرزی اعزام میشوند.
بنابراین بر اساس این دستورالعمل، هر اتوبوس در صورت ارائه برگه مأموریت و تأیید سازمان اتوبوسرانی، میتواند حداکثر ۲۰۰ لیتر نفتگاز با نرخ مصوب ۳ هزار ریال دریافت کند. همچنین برای ناوگان تحت پوشش سازمان راهداری، ۲ هزار لیتر سهمیه تنخواه در کارت سوخت هر اتوبوس شارژ میشود که طی چهار ماه از سهمیه عملکردی آن کسر خواهد شد. افزون بر این، مطابق مصوبه ستاد مرکزی اربعین، هر اتوبوس فعال در جابهجایی زائران پس از پایان مراسم، ۵۰۰ لیتر سهمیه تشویقی مازاد بر سهمیه عادی دریافت خواهد کرد.
همسنجی با نرخ تورم عمومی و تورم بخش حملونقل بلیت اربعین
بر اساس اعلام بانک مرکزی، نرخ تورم در دوازدهماه منتهی به فروردینماه ۱۴۰۵ معادل ۵۰.۶ درصد بوده است. مرکز آمار ایران نیز نرخ تورم سالانه در خردادماه ۱۴۰۵ را ۶۲ درصد اعلام کرده است. در بخش حملونقل عمومی جادهای، نرخ کرایهها در خردادماه ۱۴۰۵ بهطور رسمی ۲۱ درصد افزایش یافته است.
حالا، نرخ بلیط اتوبوس اربعین ۱۴۰۵ نسبت به نرخهای عادی این مسیرها افزایش داشته است. این اختلاف فاحش نشان میدهد که قیمتگذاری اربعین تابع عواملی مانند یکسرخالی، هزینههای امنیتی و انتظامی، و تقاضای فوقالعاده بالا در آن دخیل هستند.
بررسی نرخهای سالهای گذشته نشان میدهد مسیر تهران – خسروی بهدلیل نزدیکی نسبی به تهران (نسبت به مهران و شلمچه)، همواره کمهزینهترین گزینه بوده است. در مقابل، مسیر تهران – شلمچه بهدلیل فاصله بیشتر، گرانترین نرخ را به خود اختصاص داده است.
نکات کاربردی برای زائران در تهیه بلیط اربعین
بر اساس اطلاعات کسبشده، چند نکته کلیدی برای زائران حائز اهمیت است:
۱. یکسان بودن نرخها در پایانهها: قیمت بلیط اتوبوس در مسیرهای اربعین در تمامی شرکتهای مسافربری و پایانهها یکسان است و تنها تفاوت مربوط به نوع اتوبوس (عادی یا ویآیپی) و ظرفیت آن میشود.
۲. تفاوت نرخ بر اساس ظرفیت اتوبوس: اتوبوسهای با ظرفیت کمتر (۲۵ تا ۲۷ نفر) که معمولاً امکانات بیشتری دارند، قیمت بالاتری نسبت به اتوبوسهای ۴۴ نفره دارند.
۳. کارمزد سکوهای آنلاین: زائران باید به کارمزد سکوهای آنلاین توجه داشته باشند. معمولا سامانه سفر۷۲۴ با اعلام عدم دریافت کارمزد، گزینه مقرونبه صرفهتر هست.
۴. توصیه به خرید زودهنگام: با توجه به افزایش تقاضا در روزهای منتهی به اربعین، به زائران توصیه میشود بلیط خود را در اولین فرصت تهیه کنند.
۵. گزارش تخلفات: در صورت مشاهده هرگونه تخلف در زمینه نرخها، زائران میتوانند مراتب را به سامانه ۱۲۱ سازمان راهداری و حملونقل جادهای گزارش دهند.
بیشتر بخوانید: