دولت نباید در ساماندهی پلتفرم‌ها کم‌کاری کند/ لزوم هم‌افزایی برای جلوگیری از آشفتگی بازار
عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس گفت: بهترین مسیر برای تنظیم‌گری پلتفرم‌های آنلاین ارائه لایحه از سوی دولت است و اصولاً لوایحی که دولت تدوین میکند، پخته‌تر، نهادینه‌تر و قوی‌تر از طرح‌های نمایندگان است. دولت در این زمینه نباید کم‌کاری کند؛ دولت باید لایحه را تقدیم مجلس کند و مجلس نیز آن را بررسی و تصویب کند تا از نابسامانی و به هم‌ریختگی در این حوزه جلوگیری شود.
به گزارش صنعت مالی، در سال‌های اخیر، همزمان با تشدید شرایط اقتصادی، زیست‌بوم اقتصاد دیجیتال و فعالیت پلتفرم‌های آنلاین به یکی از ارکان تأثیرگذار در معادلات بازار، تولید و معیشت مردم بدل شده است.
با این شرایط، تعارض میان ضرورت نظارت حاکمیتی و حفظ پویایی نوآوری‌های بخش خصوصی به یکی از موضوعات اصلی تبدیل شده است.
در این میان، رویکرد دولت در مواجهه با این سکوها از دو منظر «برخورد سلبی و مسدودسازی» یا «گذار به سمت تنظیم‌گری هوشمند و قانون‌مند» قابل بررسی است.
محمد جلالی نماینده مردم محلات و دلیجان در خانه ملت و عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار صنعت مالی با استقبال از پلتفرم‌های آنلاین نقدی هم به وضعیت کنونی برخی پلتفرم‌ها که گاه به دلیل نبود شفافیت و عدم نهادینه‌سازی روابط حقوقی، مالی و اداری به عامل آشفتگی و به‌هم‌ریختگی در بازار بدل می‌شوند، اشاره و بر ضرورت رهایی از شلختگی و بی‌برنامگی این فضا تأکید کرد.
به اعتقاد عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی اصل بر تعطیلی یا مسدودسازی سکوها نیست، بلکه فعالیت آن‌ها باید در قالب قوانین و مقررات شفاف و ضوابط منسجم شکل گیرد تا بتوانند در هدایت امن سرمایه‌های خُرد مردم و حمایت از تولید مؤثر واقع شوند.
گپ و گفت صنعت مالی با جلالی عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی در پی می‌آید:
نقش موثر پلتفرم‌های آنلاین در تنظیم‌گری بازار اقتصاد
صنعت مالی: با توجه به شرایط خاص اقتصادی، ارزیابی شما از نقش پلتفرم‌های آنلاین در مساعدت به دولت و مردم چیست؟ آیا اساساً با مسدودسازی یا محدود کردن این سکّوها می‌توان بر مشکلات فائق آمد یا آنکه نیازمند حرکت به سمت «تنظیم‌گری هوشمند» در این حوزه هستیم؟
جلالی: در مواجهه با پلتفرم‌های آنلاین، اگر سکّویی خلاف قوانین و مقررات عمل کند، طبیعتاً برخورد قانونی و مسدودسازی آن ضرورت می‌یابد؛ اما اصل بر این نیست که این پلتفرم‌ها اساساً تعطیل یا بسته باشند.
چنانچه این پلتفرم‌ها در قالب قوانین و مقررات مصوب فعالیت کنند، بسیار کارآمد خواهند بود و در بسیاری از مواقع می‌توانند گره‌گشا بوده و برای حوزه‌های تولید و بازار، مؤثر و مفید واقع شوند.
اگر فعالیت این سکّوها در قالب‌های تعیین‌شده نگنجد، دولت حق دارد با آن‌ها برخورد کند؛ اما با اصل وجود و فعالیت آن‌ها در چارچوب ضوابط قانونی، کاملاً موافقم. وضعیت کنونی که با نوعی شلختگی و بی‌برنامگی همراه است، باید کاملاً تغییر کند و این فضا قانون‌مند شود.
صنعت مالی: آیا پلتفرم‌های آنلاین توانسته‌اند با ثبت شفاف معاملات و فراهم‌سازی دسترسی همگانی به قیمت‌ها، به مردم یاری رسانند و از بروز نوسانات قیمتی در بازار جلوگیری کنند و ارزیابی شما از میزان موفقیت آن‌ها چیست؟
جلالی: متأسفانه این فرآیندها هنوز در کشور نهادینه نشده است و در برخی مواقع، خود برخی همین پلتفرم‌ها متأسفانه به عامل به هم‌ریختگی و آشفتگی در بازار تبدیل می‌شوند. پلتفرم‌ها ابتدا باید روابط حقوقی، مالی و اداری خود را به شکل اصولی تنظیم کنند؛ در این صورت است که می‌توانند نقش بسیار مؤثری ایفا نمایند.
صنعت مالی: با توجه به این ضرورت، آیا در مجلس برنامه‌ای برای حمایت از نوآوری‌های بخش خصوصی و کسب‌وکارهای آنلاین وجود دارد تا با تدوین قوانین شفاف، از معضلاتی نظیر «خالی‌فروشی» یا «قیمت‌سازی‌های کاذب» توسط برخی پلتفرم‌ها جلوگیری شود؟
جلالی: بنده بر این باورم که بهترین مسیر، ارائه لایحه از سوی دولت است. اصولاً لوایحی که دولت تدوین میکند، پخته‌تر، نهادینه‌تر و قوی‌تر از طرح‌های نمایندگان است. دولت در این زمینه نباید کم‌کاری کند؛ دولت باید لایحه را تقدیم مجلس کند و مجلس نیز آن را بررسی و تصویب کند تا از نابسامانی و به هم‌ریختگی در این حوزه جلوگیری شود.
البته اگر دولت لایحه ارائه نکند، قاعدتاً مجلس نیز می‌تواند به عنوان نهاد قانون‌گذار طرح ارائه دهد؛ اما توصیه همکاران ما این است که نمایندگان کمتر به سمت ارائه طرح بروند، چراکه لوایح دولتی پخته‌تر هستند؛ به همین دلیل، بهترین روش و رویکرد آن است که دولت هرچه سریع‌تر لایحه مربوطه را ارسال کند تا ضمن جلوگیری از به هم‌ریختگی، آثار مثبت آن تقویت شده و بهره‌برداری مناسب‌تری از این فضا صورت گیرد. طبیعتاً با هم‌افزایی میان دولت و مجلس در کمیسیون‌های تخصصی مرتبط، نتیجه بسیار مطلوب‌تری حاصل خواهد شد.
صنعت مالی: با توجه به اینکه در سال پایانی دوره مجلس قرار داریم، حضور پلتفرم‌های شناسنامه‌دار که دارای قوانین شفاف و دستورالعمل‌های متعهدانه هستند، تا چه اندازه می‌تواند سرمایه‌های خُرد مردم را به سمت بسترهای امن و قابل‌رصد هدایت کند و آیا این سرمایه‌ها باید به این سمت هدایت شوند یا نیازمند سرمایه‌گذاری در بخش‌های دیگری هستیم؟
جمالی: اعتقاد راسخ دارم که هرگونه سرمایه‌گذاری حتماً باید با رعایت کامل قوانین، مقررات و ضوابط انجام گیرد. پلتفرم‌هایی که سرمایه‌های خُرد مردم را جذب می‌کنند، حتماً باید اصول تعریف‌شده را رعایت کنند و از چارچوب‌های تعیین‌شده تخطی نکنند و اگر تخطی صورت نگیرد و قاعده‌گذاری مناسب‌تری برای آن‌ها تدوین شود، این پلتفرم‌ها می‌توانند بسیار موفق عمل کرده و به اقتصاد کشور کمک شایانی نمایند.
صنعت مالی: جنابعالی بر ضرورت گذار از فضای بی‌برنامگی برخی پلتفرم‌های آنلاین به سمت «تنظیم‌گری هوشمند» تأکید داشتید. در عمل، این تنظیم‌گری هوشمند چگونه می‌تواند بدون آنکه مانع از نوآوری بخش خصوصی شود، پلتفرم‌ها را به جایگاه واقعی خود در اقتصاد ملی برساند؟
جلالی: مفهوم تنظیم‌گری هوشمند به معنای ایجاد چارچوب‌های شفاف قانونی است که پلتفرم‌ها را ملزم میکند تمامی فعالیت‌های مالی، اداری و حقوقی خود را در معرض نظارت و شفافیت قرار دهند.
هدف ما این نیست که دست‌وپای بخش خصوصی را ببندیم؛ بلکه مقصود، ایجاد بستری است که در آن امنیت سرمایه‌گذاری و حقوق مصرف‌کننده تضمین شود. پلتفرمی که به صورت هوشمند تنظیم‌گری شده باشد، از وضعیت بی‌برنامگی فاصله گرفته و به ابزاری قابل‌اعتماد برای جامعه بدل می‌شود تا ضمن حفظ پویایی، از آشفتگی در بازار جلوگیری کند.
اولویت لوایح دولتی بر طرح‌های مجلس
صنعت مالی: با توجه به تأکید شما بر اولویت ارائه لایحه از سوی دولت برای ساماندهی این حوزه، تفاوت ماهوی خروجی این رویکرد با طرح‌های پیشنهادی نمایندگان مجلس چیست؟ چرا معتقدید لوایح دولتی در این زمینه پخته‌تر هستند؟
جلالی: بدنه کارشناسی دولت به داده‌ها، امکانات اجرایی و چالش‌های عملیاتی دستگاه‌های اجرایی دسترسی مستقیم‌تری دارد، بنابراین لایحه‌ای که از سمت دولت تدوین می‌شود، معمولاً با پشتوانه مطالعاتی دقیق‌تر و جامع‌نگریِ عملیاتی همراه است.
طرح‌های مجلس ممکن است با وجود دلسوزی و اشراف نمایندگان، در مرحله اجرا با خلأهای زیرساختی مواجه شوند. هدف ما در مجلس، تصویب قوانین پایدار و کارآمد است و هم‌افزایی دولت و مجلس، بهترین مسیر برای دستیابی به این هدف محسوب می‌شود؛ به‌گونه‌ای که دولت لایحه را تقدیم کند و مجلس با بررسی‌های تخصصی در کمیسیون‌های مربوطه، آن را به قانونِ مستحکم تبدیل کند.
پیامد فقدان نظارت بر پلتفرم‌ها
صنعت مالی: در صورت تداوم وضعیت فعلی و عدم نظارت بر شفافیت قیمت‌گذاری در پلتفرم‌ها، چه چشم‌اندازی را برای نقش‌آفرینی این سکّوها در بازار متصور هستید؟
جمالی: اگر پلتفرم‌ها به جای تسهیل‌گری در بازار، خود به منشأ آشفتگی، خالی‌فروشی و قیمت‌سازی‌های کاذب تبدیل شوند، اعتماد عمومی که سرمایه اصلی هر کسب‌وکار آنلاینی است، به‌شدت آسیب خواهد دید.
پیامد این عدم نظارت، سرخوردگی کاربران، هدایت سرمایه‌های خُرد به بازارهای غیرمولد و در نهایت، ناکارآمدی پلتفرم‌ها در نقش‌آفرینی مثبت در اقتصاد ملی خواهد بود، بنابراین حاکمیت باید با یک رویکرد پیش‌دستانه و ضابطه‌مند، سلامت این فضا را تضمین کند تا شاهدِ انحرافِ پلتفرم‌ها از رسالت اصلی‌شان نباشیم
افق تعامل میان حاکمیت و زیست‌بوم اقتصاد دیجیتال
صنعت مالی: افق پیش روی تعامل میان حاکمیت و پلتفرم‌های آنلاین را چگونه ترسیم می‌کنید و چه توصیه‌ای برای صاحبان این کسب‌وکارها جهت تداوم و پایداری فعالیت در فضای اقتصادی کشور دارید؟
جلالی: پیام بنده به تمامی فعالان این حوزه این است که قانون‌مندی، «هزینه» نیست، بلکه «سرمایه» است. فعالیت شفاف، رعایت ضوابط قانونی و پاسخگو بودن در برابر حقوق مصرف‌کننده، در نهایت به نفع خودِ پلتفرم‌هاست؛ چراکه اعتماد عمومی را تقویت کرده و پایداری کسب‌وکارشان را در درازمدت تضمین میکند.
ما در مجلس شورای اسلامی، حامی و مشوّق کسب‌وکارهایی هستیم که با رعایت اخلاق حرفه‌ای و در چارچوب قوانین کشور فعالیت می‌کنند. امید دارم با هم‌افزایی دولت و مجلس، فضایی مهیا شود که نه‌تنها شاهد رشد نوآوری باشیم، بلکه این فناوری‌ها به ابزارهایی قدرتمند برای حل مشکلات مردم، ارتقای تولید ملی و بهبود کیفیت خدمات در کشور تبدیل گردند.
بیشتر بخوانید: