بازار سهام بین دلار آزاد و حواله‌ای گرفتار شده است
یک کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به عبور شاخص بورس از مرز ۸ میلیون واحد، گفت: بازار سهام اکنون بین دو عامل مهم یعنی دلار بازار آزاد و دلار حواله‌ای قرار گرفته است و تا زمانی که روند صعودی نرخ ارز ادامه داشته باشد، می‌توان انتظار تداوم رشد بازار را داشت؛ اما کاهش نرخ ارز یا توافق و تحریم محدود می‌تواند روند بازار سهام را متوقف کند.
پیام الیاس، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با صنعت مالی، درباره وضعیت بازار سرمایه و عبور شاخص از مرز ۸ میلیون واحد اظهار کرد: بازار سهام در شرایطی قرار گرفته که به تدریج جذابیت آن برای سهامداران در حال افزایش است، اما یکی از موضوعاتی که همچنان می‌تواند برای سرمایه‌گذاران دافعه ایجاد کند، دامنه نوسان سه درصدی است.
وی با بیان اینکه از موافقان برداشته‌شدن دامنه نوسان است، افزود: معتقدم اگر دامنه نوسان به طور کامل برداشته شود، می‌تواند اتفاقات بسیار خوبی برای بازار سرمایه رقم بزند. با این حال، این دیدگاه که سرمایه‌گذاران صرفاً به دلیل وجود دامنه نوسان سه درصدی وارد بازار سهام نمی‌شوند، از نظر من تحلیل دقیقی نیست.
بازار سهام در جاده دلار حرکت می‌کند
این کارشناس بازار سرمایه با تشریح عوامل اثرگذار بر روند بورس گفت: بازار سهام اکنون مانند خودرویی است که در یک جاده تک‌بانده بین دو خودرو قرار گرفته است؛ خودروی عقبی دلار حواله‌ای و خودروی جلویی دلار بازار آزاد است.
الیاس ادامه داد: هر زمان دلار بازار آزاد افزایش پیدا می‌کند، بازار سهام و دلار حواله‌ای نیز به تدریج تلاش می‌کنند خود را با آن هماهنگ کنند. از سوی دیگر، رشد دلار حواله‌ای نیز به طور مستقیم بر بازار سهام اثر می‌گذارد و می‌تواند موجب رشد آن شود.
وی تصریح کرد: بنابراین بازار سهام نمی‌تواند برای مدت طولانی از این دو متغیر فاصله بگیرد و تا زمانی که روند رشد نرخ دلار ادامه داشته باشد، امکان تداوم رشد بازار سهام نیز وجود دارد.
این کارشناس بازار سرمایه درباره زمان توقف روند صعودی بورس نیز گفت: اگر شرایط برعکس شود و به عنوان مثال شاهد یک تحریم محدود یا توافق محدود باشیم، دلار بازار آزاد ممکن است پس از یک رشد هیجانی کوتاه‌مدت متوقف شود یا حتی کاهش پیدا کند. در این صورت، دلیلی برای ادامه رشد بازار سهام وجود نخواهد داشت و بورس نیز می‌تواند متوقف شود.
افزایش نرخ‌های دولتی می‌تواند به بورس آسیب بزند
الیاس در ادامه با اشاره به وضعیت مالی دولت اظهار کرد: یکی دیگر از موضوعات مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد، وضعیت منابع مالی دولت است. دولت با کمبود منابع مواجه است و اگر بخواهد از طریق افزایش نرخ‌ها، افزایش مالیات، رشد برخی بهره‌های مالکانه و ابزارهای مشابه، منابع مورد نیاز خود را تأمین کند، می‌تواند شرایط بازار سرمایه را دشوارتر کند.
وی افزود: افزایش فشارهای مالیاتی و هزینه‌ای بر شرکت‌ها می‌تواند سودآوری بنگاه‌های بورسی را تحت تأثیر قرار دهد و در نتیجه جذابیت سرمایه‌گذاری در بازار سهام کاهش پیدا کند.
آیا بورس می‌تواند ارزش دلاری خود را افزایش دهد؟
این کارشناس بازار سرمایه درباره ادعای ارزندگی بورس ایران و اینکه ارزش دلاری بازار سهام در سطوح پایینی قرار دارد، گفت: اینکه بازار سهام بتواند از نظر ارزش دلاری رشد قابل توجهی داشته باشد، به یک شرط مهم وابسته است و آن کاهش چشمگیر نرخ بهره است.
الیاس تصریح کرد: اگر انتظار داشته باشیم ارزش دلاری بازار سهام افزایش پیدا کند، باید شرایطی فراهم شود که نرخ بهره کاهش قابل توجهی داشته باشد. با توجه به سیاست‌های فعلی بانک مرکزی و وزارت امور اقتصادی و دارایی، در شرایط کنونی بعید می‌دانم چنین اتفاقی به سرعت رخ دهد.
وی با اشاره به تجربه سال ۱۳۹۹ اظهار کرد: سال ۱۳۹۹ تنها دوره‌ای بود که ارزش بازار سهام از منظر دلاری حدود چهار برابر رشد کرد و برای این اتفاق نیز دلایل مشخصی وجود داشت.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: در سال ۱۳۹۷ خروج آمریکا از برجام اتفاق افتاد و اقتصاد ایران وارد شرایط تورمی و تحریمی شد؛ شرایطی که از برخی جهات با وضعیت امروز قابل مقایسه است. البته در شرایط فعلی علاوه بر تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌های دیگری نیز مطرح است که وضعیت را پیچیده‌تر کرده است.
تفاوت شرایط امروز با سال ۹۹
الیاس با اشاره به تفاوت نرخ بهره در سال ۱۳۹۹ با شرایط فعلی گفت: یکی از نکات مهمی که باید در مقایسه شرایط فعلی با سال ۱۳۹۹ مورد توجه قرار گیرد، نرخ بهره است. در سال ۱۳۹۹ نرخ بهره به حدود هشت درصد رسیده بود، در حالی که اکنون نرخ بهره در سطوح بالاتری قرار دارد.
وی ادامه داد: بنابراین نمی‌توان شرایط فعلی را با سال ۱۳۹۹ یکسان دانست. تا زمانی که بانک مرکزی نرخ بهره را به شکل معناداری کاهش ندهد، نمی‌توان انتظار داشت بازار سهام وارد همان فضایی شود که در سال ۱۳۹۹ تجربه کرد.
کف ۷۰ و سقف ۱۲۰ میلیارد دلاری بورس
این کارشناس بازار سرمایه درباره محدوده ارزش دلاری بازار سهام نیز اظهار کرد: برآورد من این است که بازار سرمایه ایران در یک محدوده مشخص از ارزش دلاری در حال نوسان است و می‌توان کف این محدوده را حدود ۷۰ میلیارد دلار و سقف آن را حدود ۱۲۰ میلیارد دلار در نظر گرفت.
الیاس تأکید کرد: در واقع بازار سهام در حال حاضر بین این دو سطح در حال حرکت است و برای عبور پایدار از سقف‌های بالاتر، متغیرهایی همچون نرخ بهره، نرخ ارز و سیاست‌های اقتصادی دولت نقش تعیین‌کننده خواهند داشت.
وی در پایان گفت: اگر نرخ دلار بازار آزاد متوقف شود یا حتی کاهش پیدا کند، طبیعی است که بازار سهام نیز تحت تأثیر آن قرار بگیرد و احتمال کاهش شاخص و قیمت سهام افزایش پیدا کند. بنابراین برای تحلیل آینده بورس باید همزمان روند نرخ ارز، سیاست نرخ بهره و وضعیت مالی دولت را در نظر گرفت.