مسدودسازی پلتفرمها راهحل مشکلات اقتصادی نیست/ واکاوی نقش پلتفرمهای آنلاین در شفافسازی بازارهای کالایی
عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه مسدودسازی پلتفرمهای آنلاین راهحل مشکلات اقتصادی نیست، به واکاوی نقش پلتفرمهای آنلاین در شفافسازی بازارهای کالایی پرداخت.
به گزارش صنعت مالی، در سالهای اخیر، ظهور پلتفرمهای آنلاین و نفوذ اقتصاد دیجیتال به بازارهای کالایی، از جمله طلا و ارزهای دیجیتال، تحولات چشمگیری را رقم زده است. این فضا که نویدبخش شفافیت و دسترسیِ عادلانه به اطلاعات بوده، همزمان با چالشهای نوپدیدی همچون نوسانات شدید، ریسکهای سرمایهگذاری و خلأهای قانونی روبرو شده است.
خبرنگار صنعت مالی در گفتوگوی پیش رو با بهروز محبی نجمآبادی عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم سبزوار در خانه ملت به بررسی نقش قانونگذاری، ضرورت تنظیمگریِ هوشمند و چالشهای پیش روی هدایت سرمایههای خرد در بسترهای مجازی پرداخته است.
گپ و گفت صنعت مالی با محبی نجمآبادی عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم سبزوار در خانه ملت در پی میآید:
پلتفرمها باید در چارچوبی تعریفشده و شناسنامهدار فعالیت کنند
صنعت مالی: یکی از چالشهای دیرینهی بازارهای کالایی مانند طلا و ارزهای دیجیتال، فقدان شفافیت در معاملات سنتی بوده است. به نظر شما، پلتفرمهای آنلاین تا چه اندازه توانستهاند با ثبتِ شفافِ معاملات و ایجادِ دسترسیِ همگانی به قیمتها، به مردم و دستگاههای نظارتی در جهتِ بهبودِ عملکرد بازار کمک کنند؟
محبی نجمآبادی: بهرهبرداری از فضای مجازی و تکنولوژی، از اهمیت بنیادینی برخوردار است و امروز تمامی کشورهایی که با نگاهی دانشبنیان به مسائل اقتصادی مینگرند، بر این حوزه تمرکز دارند. این پلتفرمها مشروط بر اینکه بهصورت دقیق تعریف شده و دارای تأییدیههای لازم باشند، میتوانند کارکرد مثبتی داشته باشند. ضمن آنکه در قانون برنامه هفتم توسعه، نگاهی ویژه و تخصصی به مقوله اقتصاد دیجیتال شده است.
با این حال، مسئله اصلی این است که قوانین مربوط به این حوزه باید حتماً در مجلس تصویب شود. نباید شرایط بهگونهای باشد که افراد، مشابه آنچه در برخی رمزارزها رخ داد و منجر به ریزش ناگهانی و از دست رفتن ثروت آنان شد، گرفتار شوند. به نظر میرسد اگر پلتفرمها در چارچوبی تعریفشده، شناسنامهدار و مورد تأییدِ نهادهای ذیربط در کشور باشند، مردم با اطمینان خاطر بیشتری فعالیت خواهند کرد؛ قطعاً فضای شفاف و روشنی که این پلتفرمها ایجاد میکنند و در دسترس بودنِ اطلاعات برای عموم، از ویژگیهای مثبتِ این رویکرد است.
صنعت مالی: در هنگام بروز نوسانات در بازار، اغلب اولین واکنشها متوجه مسدودسازی یا محدود کردنِ پلتفرمهای آنلاین است. به اعتقاد شما، آیا این اقدامات سلبی، راهحل مشکلات است یا باید به سمت «تنظیمگری هوشمند» حرکت کرد؟
محبی نجمآبادی: ما در مجلس یازدهم نیز در این زمینه طرحهایی ارائه کردیم و معتقدیم که حوزه پلتفرمهای آنلاین قطعاً نیازمند قانون است و چارچوبهای آن باید به دقت مشخص شود. نقد ما به جریانهای تبلیغاتی که صرفاً به دنبال جذب سرمایه هستند، وارد است.
معتقدیم فضایی که افراد در آن ورود میکنند باید تصویر و سایهای از فضای واقعی باشد. مستحضرید که در مقطعی، افراد سرمایهگذاریهای گستردهای در بورس انجام دادند و پس از فضاسازیها، با فروکش کردن حبابها دچار سقوط آزاد و ضربات مهلکی شدند.
اگرچه بورس به خودی خود بازاری ریسکی است و نیازمند زمان برای طی کردن منحنیهای متفاوت است، اما اصل کلیدی این است که فضای مجازی باید بازتابی از فضای حقیقی باشد. اگر سهمی فروخته میشود، موقعیتی ایجاد میشود و یا خریدی در یک رمز ارز صورت میگیرد، باید از پشتوانه واقعی برخوردار باشد تا افراد دچار خسران و زیان نشوند.
پیششرط این امر، ارتقای سطح آموزش و تسلط کاربران و استفاده از نظرات کارشناسی در تصمیمگیریهاست که قطعاً ریسک فعالیتهای اقتصادی را کاهش خواهد داد.
لزوم ایجاد پیوند میان فعالیت دیجیتال و واقعیتهای اقتصادی
صنعت مالی: درخصوص جلوگیری از تخلفاتی نظیر قیمتسازیهای کاذب یا فروش صوری (خالیفروشی)، چه تدابیر قانونی در مجلس اندیشیده شده است؟
محبی نجمآبادی: در مجلس یازدهم اقداماتی صورت گرفت تا حتی در حوزه رمز ارزها نیز چارچوبهای قانونی وضع شود، اما متأسفانه همافزایی لازم محقق نشد. به دلیل شرایط ویژه کشور در آن مقطع که درگیر بحران کرونا بودیم و متعاقب آن مسائل مربوط به جنگ و تنشهای منطقهای، تا حدودی از این مسئله غفلت شد. کمیسیون اقتصادی مجلس و سایر کمیسیونهای مرتبط در مجلس دوازدهم باید حتماً این موضوع را به عنوانِ یک مسئله اساسی در اولویت دستورکار خود قرار دهند.
صنعت مالی: حضور پلتفرمهای شناسنامهدار و دارای مجوز، چگونه میتواند به هدایت درست سرمایههای خرد مردم کمک کند؟
محبی نجمآبادی: این پلتفرمها یک فرصت هستند. مشخصات و چارچوبهایی که این بسترهای قانونی در بحث شفافیت و شناسایی عادلانه فعالان درگاهها دارند، قطعاً برای کسانی که از تسلط مناسب برخوردارند و با آموزش کافی وارد فضای مجازی میشوند، شرایط بهتری را نسبت به کسانی که شناخت کاملی از موضوع ندارند، فراهم خواهد کرد.
صنعت مالی: بر لزوم «شناسنامهدار بودن پلتفرمها» اشاره و تأکید کردید، معیارهای اصلی برای تأیید صلاحیت این سکوها برای جلوگیری از ریزشهای ناگهانی ثروت مردم چه باید باشد؟
محبی نجمآبادی: معیار اصلی، ایجاد پیوند میان فعالیت دیجیتال و واقعیتهای اقتصادی است. پلتفرمها باید ملزم به گزارشدهی لحظهای حجم معاملات و پشتوانه واقعی داراییهای موجود باشند تا از ایجاد حبابهای کاذب جلوگیری شود. همچنین، سیستمهای نظارتی باید بتوانند به صورت مستقیم با این پلتفرمها در ارتباط باشند تا در صورت بروز رفتارهای مشکوک یا قیمتسازی، اقدامات اصلاحی بهسرعت انجام گیرد.
صنعت مالی: درمورد لزوم آموزش کاربران، چگونه میتوان شکاف میان «سرمایهگذاران آموزشدیده» و «سرمایهگذاران فاقد شناخت» را که موجب آسیبپذیری آنها در برابر نوسانات میشود، از طریق سیاستگذاریهایِ مجلس کاهش داد؟
محبی نجمآبادی: این امر مستلزم تدوین قوانینی است که پلتفرمها را ملزم به ارائه دورههای آموزشی استاندارد و تأیید سطح دانش کاربر پیش از ورود به معاملاتهایِ پرریسک کند. همچنین، ایجاد نهادهای نظارتی مستقل برای ارزیابی محتواهای آموزشی موجود در فضای مجازی، میتواند مانع از فضاسازیهایِ گمراهکننده شود و سرمایهگذاران را به سمت استفاده از تحلیلهای کارشناسی و مبتنی بر واقعیت سوق دهد.
صنعت مالی: با تأکید بر این اصل که فضای مجازی باید سایهای از فضای حقیقی باشد، چالشهای قانونی موجود برای مقابله با پدیده ایجاد ارزشهای کاذب و غیرواقعی در پلتفرمهایِ رمزارز چیست و سیاستگذار چگونه میتواند از ورود سرمایههای خرد به بازارهای مبتنی بر حباب جلوگیری کند؟
محبی نجمآبادی: چالش اصلی در این حوزه، عدم تطابق میان سرعت بالای معاملات دیجیتال و سرعت رسیدن قوانین حاکمیتی است. پدیده ارزشهای کاذب زمانی رخ میدهد که پلتفرمها فاقد الزامات شفافیت پشتوانه دارایی (Reserve) باشند.
از منظر سیاستگذاری، راهکار مقابله با این پدیده، گذار از «کنترل محدودکننده» به سمت «تنظیمگریِ هوشمند» است. مجلس باید قوانینی را تصویب کند که در آن، پلتفرمها موظف به اثبات وجود داراییهای واقعی متناظر با ارزش اسمی رمزارزها باشند؛ با این رویکرد، میتوان از ورود هیجانی سرمایههای خرد به حبابهایی که فاقد زیرساخت اقتصادی واقعی هستند، پیشگیری و اطمینان حاصل کرد که هرگونه نوسان در فضای مجازی، ریشهای در واقعیتهای اقتصادی بازار دارد.
گفتوگو از حسین بوذری
بیشتر بخوانید: