سیاوشی نماینده مجلس گفت: ایجاد اعتماد، سنگ‌بنای توسعه اقتصاد دیجیتال است. برای انتقال موفقیت‌آمیز سرمایه‌ها به پلتفرم‌های آنلاین، صرف شفافیت قیمت کافی نیست؛ بلکه باید زیرساخت‌های امنیت سایبری و حفاظت از داده‌های کاربران به صورت حقوقی و فنی تضمین شود.
به گزارش صنعت مالی، در عصر حاضر، گذار از اقتصاد سنتی به اقتصاد دیجیتال، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی استراتژیک برای پایداری حاکمیت اقتصادی کشورها محسوب می‌شود.
در ایران، با توجه به نوسانات مداوم در بازارهای مالی و چالش‌های ناشی از عدم شفافیت در معاملات سنتی، نقش پلتفرم‌های آنلاین و زیرساخت‌های اینترنت ملی به یک مبحث حیاتی در سیاست‌گذاری‌های کلان تبدیل شده است.
ضرورت مهار نوسانات کاذب در بازارهای طلا و ارز، گویای پیچیدگی‌های موجود در فضای کسب‌وکار آنلاین است.
در این راستا، خبرنگار صنعت مالی در گفت‌وگوی تفصیلی با حجت‌الاسلام اسماعیل سیاوشی نماینده مردم چادگان، فریدن، فریدونشهر و بویین‌میان‌دشت در خانه ملت و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی به بررسی ابعاد مختلف پلتفرم‌های آنلاین پرداخته است.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در این گفت‌وگو، از ضرورت گذار به اینترنت ملی برای تحقق استقلال دیجیتال سخن گفت و به تبیین نقش پلتفرم‌های تحت نظارت در ایجاد شفافیت قیمتی و مقابله با تخلفات اقتصادی پرداخت.
گپ و گفت صنعت مالی با سیاوشی نماینده مردم چادگان، فریدن، فریدونشهر و بویین‌میان‌دشت در خانه ملت و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در پی می‌آید:
صنعت مالی: با توجه به تحولات اخیر در فضای کسب‌وکارهای آنلاین و پلتفرم‌های دیجیتال، وضعیت این حوزه را چگونه ارزیابی می‌کنید، در حوزه توسعه اقتصادی، کسب‌وکارهای مختلفی وجود دارند که برای تأمین نیازهای خود به اینترنت وابسته هستند. به نظر شما، ظرفیت تأمین نیاز این کسب‌وکارها از طریق اینترنت داخلی و پلتفرم‌های ملی چقدر است؟
سیاوشی: کسب‌وکارهای متنوعی وجود دارند که فعالیت‌های خود را از طریق اینترنت انجام می‌دهند. این نیازها را می‌توان از طریق اینترنت داخلی نیز تأمین کرد. در حقیقت، اینترنت ملی (که با نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود) می‌تواند زیرساخت لازم را برای کسب‌وکارهای داخلی فراهم آورد.
با فعال‌سازی کامل این زیرساخت، ما با مشکل وابستگی به پلتفرم‌های خارجی مواجه نخواهیم بود و می‌توانیم پایداری اقتصادی خود را حفظ کنیم؛ مشابه آنچه در تحولات تکنولوژیک اخیر مشاهده شد.
صنعت مالی: یکی از چالش‌های دیرینه در بازارهای سنتی مالی، نظیر بازار طلا و ارز، عدم شفافیت در معاملات است. به نظر شما ورود پلتفرم‌های آنلاین و دیجیتال تا چه حد می‌تواند به شفافیت قیمت‌ها و تسهیل نظارت بر معاملات کمک کند؟
سیاوشی: بله، دقیقاً همین‌طور است. در بازارهای سنتی، قیمت‌ها به صورت غیرشفاف و براساس منافع شخصی تعیین می‌شوند و هر عاملی هر قیمتی را که مایل باشد، دیکته می‌کند. اما اگر بتوانیم معاملات طلا، ارز و سایر کالاهای استراتژیک را به پلتفرم‌های آنلاین منتقل کنیم، این امر موجب شفافیت بی‌سابقه در اعلام قیمت‌ها خواهد شد.
وقتی اطلاعات قیمت به‌صورت همگانی و در دسترس همگان قرار بگیرد، فضای پنهان‌کاری از بین می‌رود. این شفافیت نه تنها به نفع مردم، بلکه به نفع خودِ بازار است، زیرا باعث تثبیت قیمت‌ها و جلوگیری از نوسانات کاذب می‌شود.
صنعت مالی: با توجه به نوسانات بازار، چگونه می‌توان از پلتفرم‌های آنلاین برای جلوگیری از «قیمت‌سازی» و «خالی‌فروشی یا فروش کاذب» استفاده کرد تا از تلاطم بازار جلوگیری شود؟
سیاوشی: برای جلوگیری از نوسانات مخرب و موج‌شکنی در بازار، ما نیازمند سکوهای آنلاین معتبر، شفاف و تحت نظارت مستقیم هستیم. مشکل فعلی این است که با هر خبر سیاسی یا اعلامیه خاص، موجی از نوسان ایجاد می‌شود که پس از مدتی فروکش می‌کند؛ این نشان می‌دهد که ما هنوز به یک پلتفرم یا سکوی مشخص، رسمی و دائمی که قادر به تثبیت قیمت‌ها و مهار نوسانات باشد، دست نیافته‌ایم.
اگر سکوهای آنلاین دارای اعتبار لازم باشند و نظارت دقیقی بر آن‌ها اعمال شود، می‌توان از پدیده‌هایی نظیر «قیمت‌سازی» و «خالی‌فروشی یا فروش کاذب» جلوگیری کرد و مانع از آن شد که نوسانات ناگهانی، کل بازار را دچار اختلال کنند.
صنعت مالی: در حوزه نظارت بر فضای مجازی، با توجه به تعدد مراجع، چالش اصلی در ایجاد یک نظارت یکپارچه چیست؟
سیاوشی: چالش اصلی این است که در حال حاضر در فضای مجازی، فاقد یک مرجع واحد و پاسخگو هستیم. هر نهاد یا نهاد نظارتی، پروتکل‌های خاص خود را دارد و نظارت مستقیمی که بتواند یکپارچگی ایجاد کند، وجود ندارد.
اگر بتوانیم یک مرجع واحد و نظارتی تثبیت‌شده داشته باشیم، می‌توانیم بر قیمت‌ها نظارت کرده و از ایجاد حباب‌های قیمتی و نوسانات غیرمنطقی جلوگیری کنیم.
صنعت مالی: درخصوص جلوگیری از تخلفات احتمالی در کسب‌وکارهای آنلاین، آیا برنامه مشخصی از سوی مجلس یا دولت برای تدوین قوانین جامع در زمینه قیمت‌گذاری و نظارت بر سکوها در دستور کار قرار دارد؟
سیاوشی: بله، در این زمینه تلاش‌های گسترده‌ای در جریان است. ما در مجلس به دنبال تدوین و تصویب یک برنامه جامع برای مدیریت فضای مجازی و پلتفرم‌های آنلاین هستیم. این برنامه شامل جرم‌انگاری تخلفات، تعیین مرجع نظارتی مشخص و تدوین قوانین شفاف برای کسب‌وکارهای آنلاین خواهد بود.
اگرچه این قوانین باید مراحل قانونی را طی کنند، اما هدف ما رسیدن به یک قانون جامع است که بتواند تمام ابعاد فعالیت‌های آنلاین را پوشش دهد.
صنعت مالی: با توجه به سیاست‌های دولت برای حمایت از تولید، پلتفرم‌های آنلاین چه نقشی در هدایت سرمایه‌های خرد مردم به سمت بسترهای امن و تولیدی دارند؟
سیاوشی: قطعاً اگر مردم با اطمینان و صداقت وارد فضای دیجیتال شوند، این پلتفرم‌ها می‌توانند ابزاری قدرتمند برای هدایت سرمایه‌های خرد به سمت بخش‌های مولد باشند.
دولت اخیراً اعلام کرده است که از کسانی که سرمایه‌های خود را درراستای تولید ملی به کار می‌گیرند، حمایت می‌کند. پلتفرم‌های آنلاین می‌توانند واسطه‌ای امن باشند تا این سرمایه‌ها به‌جای گردش در بازارهای کاذب، به سمت تولید و سودآوری ملی هدایت شوند. این موضوع در برنامه‌های جامع ما برای توسعه فضای دیجیتال و اقتصاد ملی، به شدت مورد توجه قرار گرفته است.
صنعت مالی: با توجه به ضرورت انتقال معاملات مالی از بازارهای سنتی به پلتفرم‌های آنلاین، چالش تأمین امنیت داده‌ها و ایجاد اعتماد عمومی در میان کاربران، چگونه در برنامه‌های سیاست‌گذاری مدنظر قرار گرفته است؟
سیاوشی: ایجاد اعتماد، سنگ‌بنای توسعه اقتصاد دیجیتال است. برای انتقال موفقیت‌آمیز سرمایه‌ها به پلتفرم‌های آنلاین، صرف شفافیت قیمت کافی نیست؛ بلکه باید زیرساخت‌های امنیت سایبری و حفاظت از داده‌های کاربران به صورت حقوقی و فنی تضمین شود.
برنامه‌های ما بر این محور استوار است که با تدوین قوانین سخت‌گیرانه در حوزه فضای مجازی، هرگونه دست‌کاری در داده‌های معاملاتی یا نقض حریم خصوصی را جرم‌انگاری کرده و با ایجاد سکوهای رسمی و شناسنامه‌دار، امنیت روانی را برای ورود سرمایه‌های خرد به بازار فراهم آوریم.
صنعت مالی: از منظر عدالت اقتصادی، چگونه می‌توان اطمینان حاصل کرد که پلتفرم‌های آنلاین و بزرگ، مانع از رشد کسب‌وکارهای نوپا و کوچک شده و خود به عامل ایجاد انحصار در بازار تبدیل نشوند؟
سیاوشی: این یکی از حساس‌ترین مباحث در حوزه نظارت بر فضای مجازی است. رویکرد ما در تدوین قوانین جامع، ترویج «رقابت سالم» است نه ایجاد انحصار. برای این منظور، قوانین نظارتی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که علاوه بر کنترل تخلفات، مانع از تمرکز بیش از حد قدرت مالی در دست چند پلتفرم بزرگ شوند.
هدف ما ایجاد بستری است که در آن، هم پلتفرم‌های بزرگ و هم کسب‌وکارهای نوپا، تحت نظارت یک مرجع واحد، ملزم به رعایت استانداردهای شفافیت و رعایت حقوق مصرف‌کننده باشند تا عدالت در دسترسی به بازار رعایت گردد.
صنعت مالی: با توجه به تأثیر مستقیم نوسانات بازار بر ثبات کلان اقتصادی، نقش هماهنگی میان بانک مرکزی، نهادهای نظارتی فضای مجازی و پلتفرم‌های معاملاتی در مهار تورم و ثبات ارزش پول ملی چیست؟
سیاوشی: پایداری اقتصادی در عصر حاضر، از فصل جدایی ناپذیر تکنولوژی است. نوسانات شدید در بازارهای طلا و ارز که منبع اصلی نوسان در نرخ ارز است، نیازمند یک واکنش سریع و داده‌محور است.
هماهنگی میان سیاست‌های پولی بانک مرکزی و نظارت بر پلتفرم‌های آنلاین می‌تواند موجب شود که «موج‌های کاذب قیمتی» که بر پایه شایعات ایجاد می‌شوند، بلافاصله توسط سیستم‌های نظارتی شناسایی و مهار گردند.
در حقیقت، پلتفرم‌های آنلاین تحت نظارت رسمی، ابزاری برای انتقال سریعِ «قیمت واقعی» به جامعه هستند که از شکل‌گیری حباب‌های قیمتی و رفتارهای هیجانی که منجر به تورم می‌شود، جلوگیری می‌کنند.
صنعت مالی: گاهی اوقات، حوادث ژئوپلیتیک یا اخبار مربوط به مذاکرات، موج‌های شدیدی از نوسان در بازار ایجاد می‌کنند که با گذشت زمان فروکش می‌کند. به نظر شما، چه ارتباطی میان این نوسانات گذرا و نبودِ سکوهای رسمی و شفاف وجود دارد؟
سیاوشی: بله، دقیقاً همین‌طور است. دلیل اصلی این تزلزل، نبود یک پلتفرم یا سکوی مشخص، شفاف و دائمی است که تحت نظارت رسمی باشد تا بتواند از این موج‌شکنی‌های کاذب جلوگیری کرده و قیمت‌های شفاف و پایدار را حفظ کند. تا زمانی که نتوانیم زیرساخت‌های ارتباطی خود را به طور کامل تکمیل کنیم، این نوسانات ناشی از اخبار غیرموثق بر اقتصاد کشور اثرگذار خواهد بود.
صنعت مالی: برای مقابله با تخلفات در کسب‌وکارهای آنلاین، برنامه مشخصی در مجلس برای جرم‌انگاری تخلفات قیمت‌سازی و فروش غیرواقعی وجود دارد؟
سیاوشی: بله، در این راستا اقدامات جدی صورت گرفته است. کمیسیون فرهنگی مجلس در حال تدوین و تکمیل یک برنامه جامع برای مدیریت فضای مجازی و پلتفرم‌هاست. هدف از این برنامه، جرم‌انگاری دقیق تخلفات و ایجاد چارچوبی است که بتواند از ورود کسب‌وکارهای متخلف به فضای دیجیتال جلوگیری کند. این طرح در حال حاضر در فرآیند طی مراحل قانونی است و پس از نهایی شدن، در صف تصویب در صحن علنی مجلس و سپس بررسی در شورای نگهبان قرار خواهد گرفت. نام این طرح، «قانون جامع صوت و تصویر فراگیر» است که ابعاد وسیعی از فعالیت‌های رسانه‌ای و پلتفرمی را دربرمی‌گیرد.
صنعت مالی: با توجه به سیاست‌های دولت مبنی بر حمایت از تولید، پلتفرم‌های دارای شناسنامه چه نقشی در هدایت سرمایه‌های خرد مردم به سمت بخش‌های مولد و امن ایفا می‌کنند؟
سیاوشی: قطعاً پلتفرم‌های دارای شناسنامه و تحت نظارت، نقش بسیار حیاتی در امنیت سرمایه‌گذاری ایفا می‌کنند. اگر مردم با اطمینان خاطر و براساس مطالعات لازم وارد فضای دیجیتال شوند، این سکوها می‌توانند سرمایه‌های خرد را به شکلی هوشمندانه به سمت بخش‌های تولیدی هدایت کنند.
در حال حاضر نیز دولت بر این نکته تأکید دارد که از کسانی که سرمایه‌های خود را برای توسعه تولید به کار می‌گیرند، حمایت خواهد کرد. بنابراین، پلتفرم‌های معتبر، پل ارتباطی امنی میان سرمایه‌گذاران خرد و بخش‌های مولد اقتصاد خواهند بود که این امر در نهایت به سود کل چرخه اقتصادی کشور خواهد بود.
گفت و گو از حسین بوذری
بیشتر بخوانید:
برای عضویت در کانال بله صنعت مالی و اطلاع از آخرین اخبار و رویدادهای اقتصادی ایران و جهان کلیک کنید.