ایران رتبه اول فرسایش خاک و دوم مشعلسوزی گاز در جهان
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، با استناد به دادههای بانک جهانی و آژانس بینالمللی انرژی تصریح کرد: ایران از نظر فرسایش خاک رتبه اول جهان و از نظر مشعلسوزی گاز رتبه دوم جهان را دارد؛ این آمارها نشان میدهد که بحران هدررفت منابع، محصول حکمرانی نادرست است و نباید آن را به کممصرفی مردم تقلیل داد.
حسین امامیراد، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، در گفتوگو با «صنعت مالی» با بیان اینکه تلاقی تحریمها، نوسانات ارزی و ساختار سنتی مدیریت، کشور را در موقعیت پیچیدهای قرار داده است، گفت: فرسایش و هدررفت منابع» دیگر تنها یک موضوع زیستمحیطی نیست، بلکه یک تهدید استراتژیک برای امنیت ملی و پایداری اقتصادی کشور محسوب میشود.
وی با اشاره به ثروتهای طبیعی فراوان ایران از جمله نفت، گاز، معادن و آب افزود: متأسفانه به دلیل عدم حکمرانی درست و اصولی در مدیریت منابع، با فرسایش و هدررفت شدید منابع مواجه هستیم؛ موضوعی که بارها مورد نقد رهبر شهید انقلاب و دلسوزان کشور بوده است.
امامیراد با تأکید بر اینکه ناتوانی در مدیریت درست منابع، ثروتهای خدادادی را به چالشی عمیق برای بقا و پیشرفت تبدیل کرده است، گفت: آمارها تکاندهنده است. میزان هدررفت منابع در ایران در بسیاری از حوزهها، چندین برابر استانداردهای جهانی است و این وضعیت به بحرانی اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی بدل شده است.
این عضو کمیسیون آموزش مجلس با استناد به دادههای بانک جهانی، آژانس بینالمللی انرژی و سازمان فائو افزود: ایران رتبه اول فرسایش خاک را در دنیا دارد و در دادههای ۲۰۲۴ بانک جهانی، پس از روسیه دومین کشور بزرگ جهان در مشعلسوزی گاز است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه بخش بزرگی از اتلاف منابع پیش از آن رخ میدهد که به دست مصرفکننده نهایی برسد، تصریح کرد: مسئله فقط این نیست که مردم در خانه آب، برق، گاز یا نان را چگونه مصرف میکنند؛ مسئله این است که در بالادست، خاک فرسوده میشود، آب در کشاورزی کمبازده از دست میرود، گاز در مشعلها میسوزد و برق با راندمان پایین تولید و در شبکه تلف میشود.
امامیراد با انتقاد از اینکه بحران به «کمتر مصرف کردن مردم» تقلیل داده میشود، گفت: این آدرس ناقص و گاهی آدرس غلط دادن است. راهکار را نباید در شیوههای شعاری و سنتی ترویج صرفهجویی جستوجو کرد، بلکه بخش عمده این مشکلات از طریق سیاستگذاری در نظام حکمرانی و در سه بخش تقنین، اجرا و نظارت قابل حل است.
وی درباره آمار مصرف انرژی افزود: سرانه مصرف انرژی در بخش خانگی ایران بین ۱.۵ تا ۲ برابر کشورهای توسعهیافته اروپایی است. حدود ۸۰ درصد برق کشور با گاز تولید میشود و حدود ۱۰ درصد برق تولیدی نیز در شبکه انتقال و توزیع تلف میشود.
عضو کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به موضوع استخراج رمزارزها گفت: متأسفانه به دلیل مدیریت غیربهرهور و ضعیف، برقی که با هزینه گزاف به دست میآید، با هزینه ناچیز در اختیار عدهای سودجو برای استحصال رمزارز قرار میگیرد تا ایران به بهشت ماینرهای دنیا تبدیل شود!
امامیراد در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به ضایعات کشاورزی افزود: حدود ۲۵ درصد از محصولات کشاورزی به علت تولید نامناسب در مسیر کاشت، داشت و برداشت، کیفیت خود را از دست داده و از چرخه مصرف خارج میشود. این فقط هدررفت غذا نیست؛ آب، انرژی و خاکی که برای تولید مصرف شده نیز همراه آن هدر رفته است.
وی درباره بحران آب گفت: حدود ۹۲ درصد آب به حوزه کشاورزی اختصاص دارد؛ همان بخشی که با کشاورزی سنتی، الگوهای کشت نامتناسب و آبیاری ناکارا، بیشترین هدررفت آب را دارد. همچنین لولهکشیهای فرسوده موجب هدررفت ۱۰ درصدی آب میشود.
این عضو کمیسیون آموزش مجلس با بیان اینکه صورتبندی درست مسئله، «بحران نبود تنظیمگری مؤثر، نبود سنجههای الزامآور و نبود پیوند میان قیمت، فناوری و نظارت» است، افزود: اولین گام، تغییر زاویه دید است. سیاستگذار باید «اتلاف منابع» را یک مسئله امنیت اقتصادی و حکمرانی بداند، نه صرفاً یک مسئله فرهنگی.
امامیراد در پاسخ به این پرسش که چه راهکاری وجود دارد، گفت: برای هر بخش باید سقف اتلاف، شاخص رسمی و گزارشدهی عمومی تعیین شود. فلرسوزی، تلفات شبکه برق، آب بدون درآمد، تلفات پس از برداشت و سایر موارد باید مثل تورم و رشد اقتصادی، شاخص ملی و علنی داشته باشد. تا زمانی که چیزی سنجیده نشود، جدی گرفته نمیشود.
وی با اشاره به سیاستهای کلی اصلاح الگوی مصرف ابلاغی رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۸۹ **افزود: این سند مادر باید در دستور کار همه ارکان نظام قرار گیرد و قوانین بازدارنده برای اصلاح الگوی مصرف در تمامی بخشها تدوین و توسط دولت اجرا شود، اما متأسفانه تاکنون مغفول واقع شده است.
امامیراد در پایان با تأکید بر اینکه صرفهجویی در معنای واقعی، کممصرف کردن نیست، بلکه درست مصرف کردن است، گفت: اگر قرار است از «جهاد صرفهجویی» سخن گفته شود، سنگر اول آن نه فقط آشپزخانه و کولر و بخاری خانه مردم، بلکه پالایشگاه، نیروگاه، چاه کشاورزی، شبکه آب، پوسته ساختمان، استاندارد تجهیزات، الگوی کشت و نظام قیمتگذاری است. درست مصرف کردن، پیش از همه، وظیفه نظام حکمرانی است.