توکنایز کردن داراییها؛ گام بزرگ بورس ایران به سمت معاملات ۲۴ ساعته و دسترسی جهانی
مدیرعامل پلتفرم مزدکس، با اشاره به مزایای توکنایز کردن داراییها، گفت این اقدام میتواند محدودیت زمانی بازار بورس ایران را برداشته، نقدشوندگی داراییها را افزایش دهد و امکان سرمایهگذاری ایرانیان خارج از کشور و سرمایهگذاران خارجی را فراهم کند.
محمد قاسمی، مدیرعامل پلتفرم مزدکس، در گفتوگو با صنعت مالی، درباره روند توکنایز کردن داراییها و مزایای آن برای بازار سرمایه ایران اظهار کرد: سوالی که در این حوزه مطرح میشود این است که آیا بورس ایران از نظر ساختاری و قانونی قابلیت توکنایز کردن داراییها را دارد. به طور مثال، جدا از صندوقهای اهرمی یا طلا، آیا امکان توکنایز کردن سهام نیز وجود دارد و شیوه معاملات آن چگونه خواهد بود؟ واقعیت این است که محدودیت زمانی بازار بورس ایران، که معمولاً چهار تا پنج ساعت است، مانع از انعطافپذیری و دسترسی شبانهروزی به معاملات میشود. اما توکنایز کردن داراییها این امکان را فراهم میکند که معاملات به صورت ۲۴ ساعته انجام شود و سرمایهگذاران در هر زمان بتوانند به بازار دسترسی داشته باشند.
محدودیتها و چالشهای توکنایز کردن سهام
قاسمی درباره نگرانیها در خصوص مالکیت سهام توکنایز شده توضیح داد: در دنیا، روند توکنایز کردن ابتدا روی صندوقها و اوراق بهادار اعمال شده است. دلیل این تمرکز اولیه این است که صندوقها به صورت غیرمستقیم مدیریت میشوند و ریسک دستکاری قیمت یا سوءاستفاده از اطلاعات محرمانه کمتر است. در مورد سهام، به ویژه در بازار ایران، رگولاتورها با وسواس بیشتری عمل میکنند، زیرا معاملات ۲۴ ساعته میتواند فرصتهایی برای اثرگذاری غیرمجاز روی قیمتها ایجاد کند.
وی ادامه داد: در دنیا، حقوق سهام شامل سود نقدی، افزایش سرمایه و حق رأی به صورت دقیق روی توکنها اعمال میشود. در شش ماه اخیر، بازارهای پیشرفته آمریکا، مانند NYSE و Nasdaq، اقدام به توکنایز کردن سهام کردهاند، به طوری که توکنها عین سهام هستند و روی بستر بلاکچین معامله میشوند. اما در ایران، اقدام عملی در این زمینه هنوز انجام نشده است، زیرا قوانین و مقررات نهایی سازمان بورس برای توکنایز کردن سهام تدوین نشده است. مشکل بیشتر جنبه حقوقی و قانونی دارد و مسائل فنی و زیرساختی آماده است. البته برخی از صرافیهای ارز دیجیتال، اقدام به لیست کردن توکنهایی مانند تسلا کردهاند ولی این توکن با توکنی که خود شرکت تسلا ارائه داده فرق میکند چون توکنی که در صرافیهای داخلی لیست شده شامل افزایش سرمایه یا حقوق مجمع و دیگر مزایا نمیشود.
مزایای توکنایز کردن داراییها
مدیرعامل مزدکس درباره مزایای توکنایز کردن داراییها گفت: اولین مزیت مهم، رفع محدودیت زمانی معاملات است. بازار بورس ایران تنها چند ساعت در روز فعال است و بسیاری از سرمایهگذاران، به ویژه نسل جوان، فرصت معامله در عصر و شب را از دست میدهند. با توکنایز کردن داراییها، این امکان فراهم میشود که معاملات ۲۴ ساعته انجام شود و نقدینگی به صورت مستمر در گردش باشد.
وی افزود: دومین مزیت، سرعت تسویه یا همان Settlement فوری است. به جای اینکه معامله برای یک یا دو روز بعد تصفیه شود و سرمایه در جریان خارج از بازار باقی بماند، توکنایز کردن داراییها امکان تسویه آنی را فراهم میکند. این ویژگی، ریسک نقدینگی و وابستگی به نهادهای واسطه مانند اتاق پایا یا بانکها را کاهش میدهد.
قاسمی توضیح داد: سومین مزیت، افزایش نقدشوندگی داراییهاست. پلتفرمهای مختلفی که مجوز فعالیت دارند، میتوانند جریان نقدینگی را به سمت داراییهای بازار سرمایه هدایت کنند. این جریان نقدی، هم از بازار داخلی و هم از سرمایهگذاران خارجی قابل جذب است. به عبارت دیگر، این توکنها، نقدینگی را مانند رودخانهای که به دریا میریزد، به دریاچه بازار سرمایه هدایت میکنند و باعث تقویت بازار میشوند.
وی در ادامه گفت: چهارمین مزیت، جهانی شدن بازار یا Global Access است. با توکنایز کردن داراییها، ایرانیان مقیم خارج از کشور و سرمایهگذاران خارجی میتوانند بدون نیاز به داشتن حساب بانکی ایرانی، در بازار ایران سرمایهگذاری کنند. این امکان، به خصوص برای افزایش سرمایهگذاری خارجی و جذب منابع جهانی اهمیت دارد.
آینده داراییهای غیرمالی و تنوع سرمایهگذاری
قاسمی درباره توکنایز کردن داراییهای غیرمالی مانند ملک نیز توضیح داد: داراییهای دیگر مانند ملک میتوانند به شکل خرد و توکنایز شده وارد بازار شوند. این اقدام نه تنها باعث افزایش مارکت کپ بازار میشود، بلکه تنوع سرمایهگذاری را برای سرمایهگذاران فراهم میکند. با ورود این داراییها، سرمایهگذاران میتوانند سبد سرمایهگذاری متنوعتری داشته باشند و ریسک بازار را کاهش دهند.
محدودیتها و اولویتهای قانونی در ایران
وی درباره محدودیتها و اولویتهای قانونی در ایران گفت: تا زمانی که قوانین و مقررات رسمی برای توکنایز کردن سهام تصویب نشود، اقدام عملی انجام نخواهد شد. در حال حاضر، تمرکز سازمان بورس روی صندوقها و اوراق است و سهام در اولویت بعدی قرار دارد. این محدودیتها بیشتر به دلایل قانونی و حقوقی است و نه فنی.
قاسمی در پایان خاطرنشان کرد: با توکنایز کردن داراییها، بازار سرمایه ایران انعطافپذیرتر، نقدشوندهتر و دسترسپذیرتر میشود. این فرآیند امکان سرمایهگذاری شبانهروزی، افزایش نقدشوندگی، جذب سرمایه خارجی و ورود داراییهای غیرمالی به بازار را فراهم میکند. در نهایت، توکنایز کردن داراییها میتواند یک تحول بنیادین در بازار سرمایه ایران ایجاد کند و آن را با استانداردهای جهانی همسو سازد.