کشتیرانی ایران در بحران؛ افشای خسارت 300 میلیون دلاری و کشتی‌های متوقف شده در روتردام!

خبرنگار صنعت مالی نوشت: اخیرا از کنار ساختمان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران عبور می کردم که یکباره یاد گزارش اخیرم با عنوان “سرنوشت کشتی های ربوده شده و تأثیر آن بر کشتیرانی جمهوری اسلامی” افتادم.
گزارشی که سال های گذشته در رسانه های گوناگون منتشر شد و چالش‌های جدی در حوزه ناوگان کشتیرانی را به مسئولان امر گوشزد می کرد.
نکته قابل تامل این ماجرا عدم پیگیری جدی مسئولان وقت و فعلی کشتیرانی نسبت به ابعاد این فساد بزرگ است و پرونده آن سال ها در دستگاه قضایی به نتیجه نرسیده است و خبری از صدور احکام نهایی مسببین این مسئله بزرگ نیست.
در ادامه این گزارش درباره کشتیرانی بازهم به شفاف سازی و انتشار پشت پرده هایی از این ماجرا می پردازیم بلکه دستگاه های نظارتی و امنیتی در تعیین تکلیف ثروت های به باد رفته ایران تعجیل کنند.

کشتی ماروین ایندیپندنس که تانوس با روش های کلاهبرداری به مبلغ 17 میلیون و یکصد هزار دلار به شخص دیگری فروخت

بحران کشتیرانی جمهوری اسلامی

چهار فروند کشتی تانکر این شرکت که در سال‌های اخیر با معاملات و قراردادهای مشکوک روبرو بوده‌اند، وضعیت نامشخص و بحرانی را تجربه می‌کنند. این وضعیت نه تنها آینده مالی این کشتی‌ها را به خطر انداخته، بلکه تبعات مالی سنگینی را برای کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به دنبال داشته است.

کشتی دریابرد یکی از این شناورها است که در سال 2014 به قیمت 52 میلیون و ششصد هزار دلار خریداری شد. در سال 2017، این کشتی با یک قرارداد اجاره لخت به تانوس واگذار شد. تانوس که به عنوان یک دزد سر گردنه شناخته می‌شود، در سال 2021 این کشتی را به قیمت 23 میلیون و پانصد هزار دلار به فرد دیگری فروخت. نکته قابل توجه این است که اگر کشتی دریابرد از آن زمان تا کنون فعال می‌بود، می‌توانست به طور میانگین روزانه 30 هزار دلار سود خالص برای کشتیرانی ایران ایجاد کند. با احتساب این رقم، از سال 2017 تاکنون، با گذشت بیش از 7 سال، زیان عدم‌النفع این کشتی به 76 میلیون دلار می‌رسد.

دیگر کشتی مهم در این ناوگان ماروین ایندیپندنس است که در سال 2018 به مبلغ 35 میلیون دلار خریداری شد و به تانوس اجاره داده شد. این کشتی نیز همانند دریابرد در سال 2021 به قیمت 17 میلیون و صد هزار دلار به شخص دیگری تحویل داده شد. از سال 2018 تاکنون، با گذشت بیش از 6 سال، تقریباً 15 هزار دلار به‌طور روزانه به عنوان سود خالص از دست رفته است، که جمع کل عدم‌النفع این کشتی را به حدود 32 میلیون دلار می‌رساند.

دو فروند دیگر از شناورهای کشتیرانی به نام‌های ماروین فیت و ماروین کانفیدنس نیز به همین سرنوشت دچار شده‌اند. هر دو کشتی در سال 2018 به قیمت 35 میلیون دلار خریداری شدند و هم‌اکنون در بندر روتردام متوقف هستند. این دو کشتی نیز با زیان عدم‌النفعی بالغ بر 64 میلیون دلار مواجه‌اند. علاوه بر این، هزینه‌های تعمیر و نگهداری این دو کشتی به حدود 10 میلیون دلار رسیده است. در حال حاضر، تلاش‌ها برای ادعای حقوقی و دریافت خسارت از طریق دادگاه نیز نتیجه مثبتی برای کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران نداشته است.

خسارت 300 میلیون دلاری کشتیرانی ایران

به طور خلاصه، خسارات وارده به کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران IRISL به عنوان زیرسنارویی فاجعه‌بار در وضعیت کنونی این کشتی‌ها مشخص است:

مبلغ 157 میلیون و ششصد هزار دلار به عنوان زیان ناشی از قیمت واقعی کشتی‌ها.
مبلغ 172 میلیون دلار به عنوان عدم‌النفع قابل توجه.
مبلغ 10 میلیون دلار هزینه‌های فنی و نگهداری برای دو فروند کشتی متوقف شده.
این وضعیت زنگ خطری برای کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌آید؛ چرا که چالش‌های موجود، نیاز به ایجاد تغییرات ساختاری و بهبود راهکارهای مدیریتی و نظارتی را در این صنعت اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. در شرایطی که غیر از بحران اقتصادی، اعتبار و وجهه کشتیرانی کشور نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد، اقدام فوری برای بررسی، حل مسائل و جلوگیری از تکرار چنین حالات آسیب‌زننده‌ای بسیار حیاتی است.